Frekans kelimesinin Türkiye’deki tarihi, BBG evlerinin, magazin programlarının ve akabindeki çöpçatan programlarının çıkışına dayanıyor zannedilebilir. Bunun için de kimseyi suçlayacak değilim. Ama birazcık da olsa frekansın ve periyotun aslında temel olarak ne olduğunu anlatmak adına, basit bir yazı kaleme alacağım. Basit bir anlatım olması açısından bazı verilmemesi gereken örnekleri verebilirim. Bu yüzden, konu hakkında detaylı bilgi sahibi olan ziyaretçilerimizin de yazıyı bu yönde okumalarını tavsiye ederim.
Frekans en basit tabiriyle, birim zamandaki döngü (1 olay) sayısının ifadesidir. Dakika bir gol bir mi diyorsunuz, söylediğim gibi basit bir ifade olmadı mı? Öyleyse şunu dinleyin:
Diyelim birim zamanımız bir futbol maçı süresi olsun ve Harry Kewell maç boyunca 10 şut çekmiş olsun. Birimlerimizin bunlar olduğunu kabul edersek, Kewell’ın şut frekansına 10 şut diyebiliriz. Bir de periyot diye bir şey vardır. Sorun değil. Örnek üzerinden onu da bulalım. 10 şut 1 futbol maçı süresinde atılmıştı. Öyleyse Kewell’ın şutlarının periyotu 1 futbol maçının 10′da biri kadardır. Yani olşuan her “bir” şut olayının birim zaman içersindeki kapladığı zaman aralığı da o olayın periyotudur. Demek ki bu olayın periyodu 1/10 = 0,1 maç süresi kadar. Yani 9 dakika. (Maç 90 dakikaysa ve Kewell tüm maç oynadıysa. Ayrıca, Kewell’ın ardışık her 9 dakika boyunca, aynı olayları birebir yaşamış olduğunu varsaymak zorundayız. Yani aslında şuttan önceki 4,5 dakika ve sonraki 4,5 dakika da şut olayına dahildir. Ama şimdilik bunu fazla düşünmeyelim. Belki ilerki yazılarımızdan birinde, salınım, süreklilik gibi konulara da değiniriz)
Peki fizikçilerin ve mühendislerin kullandığı birimlerle başka bir örnek verelim. Diyelim ben şunu 1 saniyede yazdım: ” a”. 1 tanecik a harfi. Ve 1 saniyede oluşan her bir olaya 1 Hertz birim diyelim. Ve ” a” daki boşluk karakteri, a harfinin oluşum süreci olsun. [Hertz deyince hemen okumaktan caymayın ama. Gerçekten karışık birşey yok :) ]. O zaman bu olayın frekansı 1 Hertz’dir. 1 saniyede 1 kere olmuş.
Örneği birazcık daha zorlaştıralım.
Diyelim klavye kullanımım birazcık daha hızlandı ve 10 tane a harfini ” a a a a a a a a a a” 1 saniyede yazdım. Peki bu olayın frekansı kaç Hertz olacak? Tabiki 10 Hertz. Çünkü olay saniyede 10 kere olmuş. Hadi periyotunu da hesaplayalım. Doğru orantı kurmamız yeterli. 10 olay “1 saniye”de oluyorsa, 1 olay kaç saniyede olur? Tabiki saniyenin 10′da biri sürede. 0.1 saniye deyin, 10 salise deyin. İkisi de olur. Ama fizikçiler, mühendisler vs. salise terimini pek kullanmazlar. Hatta benim de kafam karıştı bir an :). Demek ki bu olayın periyotu 0,1 saniye imiş. ( her bir a ya basmamız bir olaydır, ama a ya basmadaki tüm sürecim olaya dahildir, parmağımın a tuşuna yaklaşması ve çekilmesi gibi. Her tuşa basmamız da bir öncekinin birebir kopyasıdır)
Şimdi de kafamızdakileri toparlamak adına olayı formülize edelim ve aklımızda hep öyle kalsın.
Frekans genellikle “f” ile gösterilir. Periyot ise “T” ile. Frekansın, yani f’nin birimi Hertz’dir. Periyotun, yani “T”nin birimi ise saniye. f = 1/T. Bir başka deyişle, f x T = 1. Yani Hertz ile saniyeyi çarptığınızda birimler birbirini götürüyor. O zaman frekansın birimi olan Hertz’e “1/saniye” dersek hata etmiş olmayız. Bazı kısaltmaları da bu arada öğrenelim. Hertz, Hz şeklinde kısaltılır. (Soldaki fotoğraf rahmetlinindir) Saniye ise Türkçe’de “sn” veya “s”, İngilizce’de “sec” veya “sc” olarak kısaltılır. (saniyenin ingilizcesi second olduğu için)
O zaman az önce 10 tane a harfi yazdığımız örneği tekrar düşünelim. Ve örneği soruya dönüştürelim:
Sakin Kafa, 10 tane a harfini 1 saniyede yazıyorsa, adamın a harfi yazma frekansı nedir, frekansın periyotu kaçtır?
Frekansın bulunması: 10 tane a harfini 1 saniyede yazıyosa, f = 10 Hz
Periyotun hesaplanması: f = 1 / T ise, 10 = 1 / T ‘dir. Öyleyse T = 1 / 10 olur. Yani T= 0,1 sn.
Bu yazıyı yazınca, magazin programlarını da biraz anlar gibi oldum. “Frekanslarımız uyuşmadı” denir misal. Diyelim Ayşe’nin sevgi gönderme ve alma frekansı 100 olsun. Yani saniyede 100 tane sevgi fırlatıyor çevreye. 100 tane de sevgi bekliyor 1 saniyede. Mehmet’in sevgi alma ve gönderme frekansı ise 10 Hz olsun. Yani Mehmet saniyede 10 sevgi alabilip, 10 tane de gönderebiliyor. (Adam odun galiba). Sonuçta Mehmet Ayşe’nin içinde saniyede 90 tane sevginin yerini boş bırakmış oluyor. Üstelik Ayşe’nin kendisine gönderdiği 90 fazladan sevgi de canını sıkıyor. Ahan da, frekanslar uyuşmadı. Bu örnek tamamen şaka tabi. Çünkü bu tür duygusal olayların ölçümlerini yapabilecek kadar ilerlemedik henüz. Peki Kewell örneği neydi? Kewell örneğinde herşey belirliydi. Maçı izlemiş, kaç şut çekildiğini not almıştık. Hakem de maçı hiç uzatmamıştı.
Anlatımdaki eksik ve yanlışlarımı azaltmamda bana yardımcı olan pek sevgili arkadaşım “Sanabe”ye teşekkür ederim.
Bu yazı Sakin Kafa tarafından yazıldı;
Sakin Kafa – yayınlanmış 193 yazısı bulunmaktadır.
1 Nisan 2008'de kişisel blog olarak yayınlamaya başladığı sakinkafa.com'un kurucusu olan (eski) yazar, kolektif bir şekilde büyümesini sürdüren blogumuzun (fi tarihinden kalma) Ar-Ge Sorumlusu olup blog yönetimini Genel Yayın Yönetmeni Nohut ile birlikte sürdürür(dü). Elektronik mühendisi olan (eski) yazarımız internet, blogging, web tasarımı, pazarlama ve reklam konularıyla yakından ilgilidir. Arkadaşları ve kuzenleriyle vakit geçirmeyi, sinemaya gitmeyi, futbol ve basketbol maçı izlemeyi, seyahat etmeyi ve strateji oyunlarını (Go, Satranç, Age of Empires) çok sever; yaşadığı maceralardan ve edindiği izlenimlerden hatrında kalanları okurlarıyla paylaşır(dı önceden). Ama bir gün site bozulup da açılmaz hale geldiğinde, gece geç saatlere kadar uğraştı ve siteyi yine o tamir etti. (01:45 110125) Şu anda başka bir çalışmaya odaklanmış olan ve çeşitli dolaplar çeviren yazar, yine dev bir projeyle (nefret ediyorum bu kelimeden), sevenlerine merhaba demeye hazırlanıyor. İronik bir şekilde, bunun yine 1 Nisan gününde olmasını planlıyor. (Tabi bu 1 Nisan hangi senenin 1 Nisan'ı olur kendisi de bilmiyor)
bugün 0, toplam 171 defa okundu...
Bu yazı için Google'dan Gelen Aramalar
- frekans nedir
- frekans birimi nedir
- salise kısaltması
- frekans birimi hertz nedir
- frekans
Cok teşekürler. Gercekten süper bir anlatım olmuş. Örneklerleride cok rahat anlaşılabilir şekilde vermişsin ne zamandır anlayamıyodum frekans kavramını,şu anda cözdüm.
ya süper olmuş be böyle güzel ödev görmedim
Daha bunun bantları, bölücüleri, modülasyonuu var hocam… Daha gider yani bu konu…
Mehmet,
Teşekkür ederim. O senin güzelliğin.
Ayşe,
Bunu ödev diye kopyalayıp yapışştırmasaydın keşke. Hocalarımız hazır değil buna henüz. Ayrıca, ödevini kendin yap bakiim. Çok ayıp.
Onur,
Aslında bir küçük ders daha yapıp analog haberleşmenin temellerini anlatmak isterim. Öğrenmemek için ne inat etmiştim zamanında. Şimdi özlüyorum.
sabit kondansatörün çeşidi ne yardım edermisiniz