bir de reklam bile şu popüler kültür devrinde en kötü filme belli bir kitleyi toplamaya yetebiliyor ve tabi bütçe de devreye giriyor iyi bir film çıkması için.

“muhafazakar” kelimesine gelince, “türban” gibi medyanın uydurduğu bir kelime bu. dindar ya da başörtüsü yerine bu kelimeleri tercih etmeleri salt ideolojik ve öğrenilmiş bir bakışla ilgili. ama hiç bir çevrenin hele ki aydınların bu karmaşayı farketmemiş olmamaları imkansız, yine de tvye çıkınca hemen o jargonu da diline dolayabiliyor herkes, bunda da bir beis görmüyorlar ve tabi biz daha iyi anlıyoruz muhafazakar ya da türban denilince lafın nereye gittiğini(!). ancak, köşe yazarları yahut politikacılar olsun bu kelimeleri bile isteye kullandıkları apaçık. özellikle de başörtüsüne “türban” denmesi artık siyasal bir araca dönüştürülmesi anlamına geliyor ki bir ara baya polemiği yapılmıştı. muhafazakar kelimesi bizde dindar kelimesinin yozlaşmış şekli olarak kullanılıorsa da avrupa da ya da amerikada bunun dini bir temeli yok artık, önceden puritan ahlak falan diyerek bir çeşit hayli yoğun bir konzervatif tutum içine giriliyordu ama zaten din de bir şekilde sekülerleştiğinden artık konservatif kelimesinin sosyal bir bağlama koydu bu, yani muhafazakarlık onlar için kendi kültür, ırk ve sosyal yapıyı korumak. Almanlarda da böyledir, amerikalılardaysa bu kavramdan söz etmek çok güç, ancak latin amerikalılar için denebilir ama obamayla bu daha da belirginleşti ki, artık senelerin mottosu haline gelen “wasp”ten bahsetmeye çekiniyoruz. yani “muhafazakar” bizde de artık siyasi literatüre girmiş bir kavram.

avrupa’da kavramlar genellikle “geleneksel” olarak inşa edilirler. tarihsel bir sürecin ürünüdür. bu nedenle de, avrupa’da muhafazakarlık mülk sahibi olmak, kültürel anlamda geleneği savunma, politik açıdan reformist (ama asla devrimci olmamak) olmak anlamlarına gelebilir…

amerika’da ise bu tip kavramlar çoğunlukla “popüler” olandan yola çıkar. “100 kişiye sorduk!” kalıbının amerika’dan ithal olması yadırganmamalı.

şimdi akp, anladığım kadarıyla, american tarzı conservatism (muhafazakarlık) ile yola çıkan, ancak bulunduğu coğrafya itibariyle “avrupalılaşmak” mefhumuyla sık sık karşılaşan bir parti. amerika’da, “eski uygarlıklar” söz konusu değilken, avrupa kıtasında “eski” rağbet görür.

bu açılardan, “neo-osmanlıcılık” american tarzı “neo-conservatism” ile aynı şey olmadığı gibi, avrupa tarzı “aristokrat muhafazakarlığı” diyeceğimiz şey de bugün genellikle “erken cumhuriyet” döneminden kalma bürokratlar eliyle işletiliyor.

bu nedenle karşımızda orası burası budanmış bir kavram var. sahidüş’ün yerinde sorusunun cevabı da -bence- “mümkündür!” olur. evet bir sürü insan var ki, neleri fark edemiyorlar… :)

zira hatırlanacaktır, batıdaki hristiyan demokratlara benzer bir konumlanma temelinde birkaç sempozyum da yapıldı. “müslüman demokrat” ifadesi konjonktüre uymadığı için “muhafazakar demokrat” gibi tuhaf bir isim kullanılır oldu.

doğası gereği değişime açık bir kavram ile mevcudu muhafaza etmeye konumlanmış başka bir kavramın nasıl arka arkaya kullanılıp bir sentez oluşturulabildiğini de aklım almadı açıkcası. partinin sosyal bilimcileri, edebiyat kökenli üyeleri yahut entelektüellerinin bu karışıklığı fark etmemiş olması mümkün müdür?

bu kullanımdan sonra toplumun, akp ye oy veren nice kesimi (çoğu gizlidir bilindiği üzere:)) kendini müslüman yahut dindar kavramlarıyla değil de daha merkeze yakınmış gibi duran muhafazakar kavramı ile ifade etmeye başladı.

belki de bu gizlilik, saklanmışlık duygusu muhafazakar kavramını sevimsizleştiriyor.

Süper! Ünlü oldum! Son yıllarda da yükseliyormuşum! Harika!

Mutaassıp, sözlük anlamına bakmaya üşendim şimdi ama, “bir şeye taassup derecesinde bağlı” gibi bişey çağrıştırıyor zihnimde, “körü körüne inanan”.

Muhafazakar da “muhafaza eden”den yol çıkmak gerekiyor belki ama bizim toplumumuzda “din”e dair her şey “eski, geleneksel” olanı uyandırıyor zihinlerde. Eski olan da “kötü” bişeydir zaten.

Reklamcılık sektöründe çalışan bir arkadaşımın verdiği örnek, bizim toplum olarak bakışımızı çok güzel açıklıyor. Bizde “bebek cildi gibi” sloganıyla reklamı yapılan Dowe kozmetik ürünlerinin yurtdışındaki reklamlarında “annemin cildi gibi” sloganı kullanılıyor.

O nedenle yazınızı (güzel tesbitleri heder etmemek için) “Türkiye sinemasındaki bazı muhafazakar girişimlerin başarısızlığı” biçiminde algılamayı tercih ediyorum.

Zira elimizde Semih Kaplanoğlu örneği var ki, kendisi “maneviyat” peşinde koşturan bir imgeci. Filmlerini beğenirsiniz, beğenmezsiniz (ki ben arada kaldım açıkçası) yaptığı işin “sinema” olduğu bir gerçek. (artı sizin saydığınız güzel örnekler)

Eşrefpaşalılar’a gitmedim. Açıkçası gitmeyi de düşünmüyorum. Afişte gördüğüm bir iki “tiyatral tipleme” beni soğuttu. Bir de şu “ideolojik” yaklaşımdan hoşlanmadım.

Slogandan ben de aynı şekilde irrite oldum. Manifesto gibi olmuş ama altını dolduramayacağı o kadar belliydi ki…

Sayenizde izlemiş kadar oldum :)